Trong thực tiễn xây dựng hiện nay, kết cấu khối xây như tường gạch, tường đá hay các loại block bê tông vẫn là thành phần phổ biến trong nhiều công trình dân dụng và công nghiệp. Tuy nhiên, không ít công trình gặp tình trạng nứt tường, thấm nước, sai lệch hình học hoặc suy giảm khả năng chịu lực do thi công không đúng kỹ thuật hoặc sử dụng vật liệu không đạt yêu cầu.

Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu đồng bộ trong tiêu chuẩn thi công, đặc biệt khi các loại vật liệu mới như bê tông khí chưng áp, block nhẹ hay vữa cải tiến ngày càng được sử dụng rộng rãi. Bên cạnh đó, việc kiểm soát chất lượng thi công tại công trường còn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, thiếu các quy định chi tiết và cập nhật.

Để khắc phục những tồn tại này, TCVN 4085:2025 – Thi công kết cấu khối xây – Yêu cầu kỹ thuật được ban hành, thay thế phiên bản năm 2011, với nhiều nội dung cập nhật phù hợp thực tiễn và tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế. Tiêu chuẩn áp dụng cho thi công các kết cấu khối xây và khối xây có cốt thép sử dụng gạch, block bê tông, đá tự nhiên cùng với vữa xây dựng thông thường trong các công trình xây dựng. Tuy nhiên, tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại khối xây sử dụng vữa mạch mỏng hoặc vữa xi măng polymer.

Kết cấu khối xây trong công trình xây dựng nên đáp ứng tiêu chuẩn. Ảnh minh họa

Một trong những nội dung quan trọng của tiêu chuẩn là yêu cầu chặt chẽ về vật liệu sử dụng trong khối xây. Các loại gạch, đá, cát, xi măng, vôi và thép đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn quốc gia tương ứng và có chứng nhận chất lượng. Ví dụ, cát dùng cho vữa xây phải có kích thước hạt phù hợp, không sử dụng cát biển trong khối xây có cốt thép và hạn chế dùng cát mịn trong môi trường ẩm ướt hoặc có nước ngầm.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với vữa xây dựng, trong đó nhấn mạnh đến cường độ, độ dẻo và khả năng thi công. Vữa phải đảm bảo đủ độ lưu động để lấp đầy mạch, đồng thời phù hợp với từng loại kết cấu và điều kiện thi công, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng hoặc khi xây các cấu kiện chịu tải lớn.

Về kỹ thuật thi công, TCVN 4085:2025 đặt ra các nguyên tắc cơ bản nhưng mang tính quyết định đến chất lượng khối xây như ngang – bằng; đứng – thẳng; góc – vuông; mạch không trùng; khối xây đặc chắc. Đây là những yêu cầu cốt lõi nhằm đảm bảo tính ổn định và khả năng chịu lực của kết cấu.

Tiêu chuẩn cũng yêu cầu chi tiết về chiều dày mạch vữa, cách bố trí các hàng gạch, yêu cầu giằng khối xây và quy tắc so le mạch đứng nhằm tăng cường liên kết giữa các viên xây. Chẳng hạn, mạch vữa ngang thường có chiều dày trung bình khoảng 12 mm, mạch đứng khoảng 10 mm và phải được bố trí so le tối thiểu 50 mm để tránh tạo mặt phẳng yếu trong kết cấu.

Đối với khối xây có cốt thép, tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu rõ ràng về kích thước, khoảng cách và cách bố trí lưới thép trong mạch vữa. Việc sử dụng cốt thép giúp tăng khả năng chịu lực và chống nứt, đặc biệt tại các vị trí như tường chịu lực, cột hoặc khu vực có lỗ mở.

Ngoài ra, tiêu chuẩn còn đề cập đến yêu cầu về bảo dưỡng khối xây sau khi thi công. Khối xây mới phải được che chắn, tránh tác động của mưa nắng và được tưới nước thường xuyên để đảm bảo quá trình đông kết của vữa diễn ra đúng điều kiện kỹ thuật.

Một điểm mới đáng chú ý của TCVN 4085:2025 là việc cập nhật các giới hạn sai lệch cho phép trong thi công, cũng như bổ sung yêu cầu đối với việc gia cường các kết cấu khối xây trong công trình cải tạo hoặc bị hư hỏng. Điều này giúp nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và kéo dài tuổi thọ công trình.

Có thể thấy, TCVN 4085:2025 không chỉ là tài liệu kỹ thuật dành cho kỹ sư và nhà thầu mà còn là công cụ quan trọng để quản lý chất lượng thi công trong toàn ngành xây dựng. Việc tuân thủ tiêu chuẩn này sẽ góp phần hạn chế sai sót, nâng cao độ bền, an toàn và tính thẩm mỹ của các công trình.

Trong bối cảnh ngành xây dựng đang hướng tới hiện đại hóa và bền vững, việc áp dụng các tiêu chuẩn cập nhật như TCVN 4085:2025 là bước đi cần thiết nhằm đảm bảo chất lượng công trình và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn.

Link bài đăng: https://vietq.vn/tcvn-40852025-ve-thi-cong-ket-cau-khoi-xay-trong-cong-trinh-xay-dung-d241256.html

Nguồn: vietq.vn