Xuất phát từ yêu cầu đó, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất cho công tác quản lý nhà nước và hoạt động sản xuất, kinh doanh trong giai đoạn mới. Việc tuyên truyền, phổ biến đầy đủ, kịp thời những nội dung mới của Luật là nhiệm vụ cần thiết, góp phần đưa Luật sớm đi vào cuộc sống, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Luật sửa đổi, bổ sung tiếp tục khẳng định tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật là công cụ quan trọng để quản lý chất lượng, bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe con người, môi trường và lợi ích quốc gia, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Một trong những điểm xuyên suốt của Luật là đổi mới tư duy quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ, nhưng vẫn bảo đảm vai trò quản lý thống nhất của Nhà nước.

So với quy định trước đây, Luật sửa đổi, bổ sung đã làm rõ hơn nguyên tắc xây dựng, ban hành và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Theo đó, việc xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phải bảo đảm tính khoa học, tính khả thi, phù hợp với trình độ phát triển kinh tế – xã hội, hài hòa với tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế và khu vực. Đây là điểm mới quan trọng, góp phần hạn chế tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu thống nhất trong hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu hàng hóa.

Luật sửa đổi cũng nhấn mạnh việc phân định rõ hơn giữa tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Tiêu chuẩn tiếp tục được xác định là áp dụng trên cơ sở tự nguyện, khuyến khích tổ chức, cá nhân áp dụng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Trong khi đó, quy chuẩn kỹ thuật là công cụ quản lý bắt buộc của Nhà nước, được ban hành để bảo đảm an toàn, sức khỏe con người, bảo vệ môi trường, lợi ích công cộng và lợi ích quốc gia. Việc phân định rõ ràng này giúp các chủ thể liên quan hiểu đúng, áp dụng đúng, tránh nhầm lẫn giữa nghĩa vụ bắt buộc và khuyến khích tự nguyện trong thực tiễn.

Một điểm mới đáng chú ý của Luật sửa đổi, bổ sung là tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình trong quản lý nhà nước về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Theo đó, thẩm quyền của các bộ, ngành, địa phương trong xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được quy định rõ hơn, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương và yêu cầu cải cách hành chính hiện nay. Việc phân cấp mạnh mẽ cho địa phương, đặc biệt là trong tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trên địa bàn, góp phần phát huy tính chủ động, sáng tạo, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.

Luật sửa đổi cũng bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến hoạt động đánh giá sự phù hợp, công bố hợp quy, công bố tiêu chuẩn áp dụng. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh trong việc công bố tiêu chuẩn áp dụng, công bố hợp quy được làm rõ hơn, gắn với yêu cầu minh bạch thông tin, bảo đảm quyền được biết của người tiêu dùng. Đồng thời, Luật tăng cường cơ chế hậu kiểm, kiểm tra, giám sát trên cơ sở quản lý rủi ro, thay vì can thiệp sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, Luật sửa đổi, bổ sung đã chú trọng hơn đến việc ứng dụng khoa học - công nghệ, công nghệ số trong quản lý tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Việc xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được khuyến khích thực hiện theo hướng số hóa, kết nối, chia sẻ, tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân trong tra cứu, áp dụng. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong quản lý nhà nước, phù hợp với xu thế quản trị hiện đại.

Luật cũng thể hiện rõ định hướng hội nhập quốc tế khi nhấn mạnh yêu cầu hài hòa tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của Việt Nam với tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế và khu vực. Việc tiếp thu có chọn lọc các tiêu chuẩn quốc tế tiên tiến không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong nước mà còn hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Đối với công tác tổ chức thực hiện, Luật sửa đổi, bổ sung đặt ra yêu cầu cao hơn đối với trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc tuyên truyền, hướng dẫn, phổ biến pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm chủ động xây dựng kế hoạch triển khai, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, bảo đảm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đồng thời, tăng cường phối hợp liên ngành, tránh chồng chéo, bỏ sót trong quản lý.

Đối với doanh nghiệp, Luật sửa đổi, bổ sung là cơ hội để nâng cao nhận thức, trách nhiệm và năng lực tuân thủ pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Việc chủ động áp dụng tiêu chuẩn tiên tiến, tuân thủ nghiêm quy chuẩn kỹ thuật không chỉ giúp doanh nghiệp bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa mà còn góp phần xây dựng uy tín, thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Đối với người tiêu dùng, Luật góp phần bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp, thông qua việc nâng cao chất lượng quản lý, minh bạch thông tin và tăng cường giám sát xã hội.

Có thể khẳng định, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật là bước hoàn thiện quan trọng của thể chế pháp luật về khoa học và công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Việc triển khai hiệu quả Luật không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao vị thế, uy tín của sản phẩm Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Nhằm triển khai Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật trên địa bàn tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị ban hành Kế hoạch số 1909/KH-UBND ngày 14/11/2025 nhằm tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Luật; hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ cho các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện, góp phần đưa các quy định của Luật đi vào thực tiễn một cách đồng bộ, hiệu quả, thiết thực, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Võ Văn Tâm – Phó trưởng phòng Quản lý Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng